RE Toolkit nâng cao (4/5): radare2 và Rizin — dịch ngược trên dòng lệnh và tự động hoá bằng r2pipe
Tóm tắt
radare2 và nhánh Rizin (tách năm 2020) là hai framework dịch ngược mã nguồn mở chạy trên terminal, có GUI (iaito, Cutter) và decompiler Ghidra qua lệnh pdg. Lệnh học theo chữ cái đầu (a = analyze, p = print, i = info) cùng ba toán tử ~, j, @. Sức mạnh thật nằm ở r2pipe/rz-pipe: điều khiển bằng Python, nhận JSON và phân loại hàng trăm file trong CI.
Mục lục
Ghidra và IDA rất mạnh, nhưng đều là ứng dụng GUI nặng. Khi bạn chỉ có một phiên SSH vào máy chủ, đang ở trong container, hay cần phân tích 500 file mẫu trong pipeline CI, một công cụ dòng lệnh, viết script được sẽ hợp hơn. Đó là chỗ đứng của radare2 (gọi tắt r2) và nhánh tách ra từ nó là Rizin: hai framework dịch ngược mã nguồn mở, chạy được từ terminal, có GUI riêng, có decompiler và có thư viện để bạn điều khiển bằng Python.
Bài này đi qua hệ sinh thái hai bên, câu chuyện tách nhánh, bảng lệnh “ghi nhớ bằng chữ cái đầu”, một walkthrough tìm khoá trên binary keycheck quen thuộc từ bài nền tảng (1/5), và một script r2pipe để phân loại hàng loạt file.
Bản đồ công cụ
| Công cụ | Vai trò | Dùng khi |
|---|---|---|
| radare2 | Framework CLI: phân tích, disassemble, debug, hex editor, vá binary | Cần hỗ trợ nhiều kiến trúc/định dạng, nhiều plugin (r2frida, r2ai…) |
| Rizin | Fork của radare2, nhấn mạnh tính ổn định và dễ dùng | Muốn dùng Cutter, cần API ổn định giữa các bản phát hành |
| iaito / Cutter | Giao diện đồ hoạ Qt cho r2 / Rizin | Xem đồ thị luồng điều khiển, làm việc trực quan |
| r2ghidra / rz-ghidra | Nhúng decompiler của Ghidra, lệnh pdg | Cần đọc mã giả C thay vì assembly |
| r2pipe / rz-pipe | Gửi lệnh và nhận JSON từ Python, Node, Go, Rust… | Tự động hoá, xử lý hàng loạt file |
radare2: framework dịch ngược cho người thích terminal
Theo README, radare khởi đầu là một hex editor dòng lệnh cho điều tra số (forensics). Bản r2 hiện nay là bộ thư viện, công cụ và plugin: phân tích, giả lập, debug cục bộ hoặc qua gdb/windbg từ xa, sửa và disassemble binary của rất nhiều kiến trúc (x86, ARM, MIPS, RISC-V, AVR, WebAssembly, Dalvik…). Ngoài lệnh chính r2 còn có các công cụ lẻ như rabin2 (thông tin file), rasm2 (assembler), radiff2 (so sánh binary).

Cài đặt: tải bản build sẵn ở trang Releases (bản mới nhất lúc viết là 6.2.6, ngày 5/11/2026), hoặc cách được README khuyên dùng là build từ git:
git clone https://github.com/radareorg/radare2
radare2/sys/install.sh
# Plugin cài qua r2pm
r2pm -U # cập nhật danh sách gói
r2pm -ci r2ghidra # cài decompiler Ghidra
r2pm -s frida # tìm gói theo từ khoá
Lưu ý: r2 phát hành rất dày và nhánh master thay đổi liên tục. Khi dùng trong CI, hãy ghim một phiên bản cụ thể. Nếu bạn phân phối lại r2 trong sản phẩm, chạy r2 -Lj để xem license của từng plugin.
Rizin: tách nhánh từ radare2
Ngày 8/12/2020, một nhóm developer lõi của radare2 và toàn bộ đội Cutter công bố Rizin. Trong bài thông báo, họ cho biết môi trường làm việc ở radare2 khiến nhiều người cảm thấy căng thẳng và không được chào đón, nên quyết định đi tiếp theo hướng riêng: ưu tiên tính dễ dùng, ổn định, thêm test, làm sạch API, bỏ tính năng trùng lặp. Đây là quan điểm của phía Rizin. radare2 vẫn được phát triển tích cực song song.

Rizin build bằng Meson (bản mới nhất lúc viết là v0.9.1, tháng 6/2026), hoặc cài theo hướng dẫn trên rizin.re. Các công cụ lẻ đổi tên theo tiền tố rz-: rz-bin, rz-asm, rz-diff, rz-hash, rz-find.
git clone https://github.com/rizinorg/rizin
cd rizin
meson setup build
meson compile -C build
sudo meson install -C build
Chọn bên nào? Các lệnh cơ bản trong bài đều có ở cả hai (đã đối chiếu với mô tả lệnh trong mã nguồn hai dự án). radare2 có nhiều plugin cộng đồng và hỗ trợ kiến trúc rất rộng. Rizin hợp nếu bạn muốn dùng Cutter hoặc cần API ít thay đổi. Với người mới, chọn theo GUI bạn thích là đủ.
GUI: iaito và Cutter
- iaito là GUI Qt chính thức của radare2. Theo README, “iaito” chính là tên ban đầu của dự án trước khi nó được fork thành Cutter. Cài qua Flatpak (
flatpak install flathub org.radare.iaito) hoặc tải ở trang Releases. - Cutter (khoảng 20 nghìn sao, GPL-3.0) chạy trên Rizin, hỗ trợ plugin Python và C++, trong đó có plugin decompiler rz-ghidra. Cài trên macOS bằng
brew install --cask cutter, Windows bằngchoco install cutter, Linux bằng AppImage. Cutter đã được nhắc trong RE Toolkit (2/5).
Bảng lệnh: học theo chữ cái đầu
Lệnh r2 trông khó hiểu cho đến khi bạn nhận ra mỗi chữ cái là một động từ: a = analyze, p = print, i = info, s = seek. Thêm ? vào cuối bất kỳ lệnh nào để xem trợ giúp, ví dụ afl?.
| Lệnh | Đọc là | Làm gì |
|---|---|---|
aaa | analyze all (sâu) | Phân tích hàm, tham chiếu, gọi hàm. Tương đương mở file với r2 -A |
afl | analyze function list | Liệt kê hàm tìm được |
s sym.main | seek | Nhảy tới địa chỉ hoặc tên |
pdf | print disassembly function | In assembly của cả hàm hiện tại |
iz / izz | info strings | Chuỗi trong vùng dữ liệu / trong toàn bộ file |
ii | info imports | Hàm import từ thư viện ngoài |
axt | xrefs to | Ai tham chiếu tới địa chỉ này |
px 32 | print hex | Hexdump 32 byte |
VV | visual graph | Đồ thị khối lệnh của hàm ngay trong terminal |
pdg | decompile (Ghidra) | Mã giả C, cần r2ghidra hoặc rz-ghidra |
Ba “toán tử” dùng với mọi lệnh: ~ là grep nội bộ (afl~main), hậu tố j cho ra JSON (aflj), và @ chạy lệnh tại địa chỉ khác mà không di chuyển con trỏ (pdf @ sym.main). Theo tài liệu, thứ tự đúng là lệnh, rồi ~bộ lọc, rồi @địa chỉ.
Walkthrough: tìm khoá trong keycheck.O0
Dùng lại keycheck.c bản v2 trong bài nền tảng: chương trình XOR từng byte khoá với 0x5A + i rồi so với mảng hằng EXPECTED. Build binary của chính bạn (lệnh zig cc có trong bài đó), rồi mở bằng r2:
izcho thấy thông báo “License OK” nhưng không có khoá, vì v2 không lưu khoá dạng chữ. Muốn biết hàm nào in thông báo đó, lấy địa chỉ chuỗi rồi chạyaxt @ địa_chỉ.afl~checklọc rasym.check_key.pdf~xor @ sym.check_keyxác nhận có phép XOR trong vòng lặp. GõVV @ sym.check_keyđể xem đồ thị vòng lặp.px 8 @ obj.EXPECTEDlấy 8 byte hằng. Đảo phép XOR bằng một dòng Python:
# solve.py
expected = bytes.fromhex("181212151f165257")
print("".join(chr(b ^ (0x5A + i)) for i, b in enumerate(expected)))
Có r2ghidra thì chỉ cần pdg @ sym.check_key là đọc được vòng lặp dạng C, nhanh hơn đọc assembly nhiều.
Tự động hoá với r2pipe và rz-pipe
r2pipe gửi chuỗi lệnh tới r2 và nhận kết quả. Thêm j vào lệnh để nhận JSON và dùng cmdj() để có sẵn object Python. Script dưới đây phân loại nhanh mọi file trong một thư mục: định dạng, số hàm, import, vài chuỗi đầu và năm hàm lớn nhất.
# pip install r2pipe
import json, sys, pathlib
import r2pipe
def triage(path):
r2 = r2pipe.open(str(path), flags=["-N"]) # -N: bỏ qua cấu hình cá nhân
r2.cmd("aaa")
info = r2.cmdj("ij") or {}
funcs = r2.cmdj("aflj") or []
imports = r2.cmdj("iij") or []
strings = r2.cmdj("izj") or []
r2.quit()
return {
"file": path.name,
"format": info.get("core", {}).get("format"),
"functions": len(funcs),
"imports": sorted({i["name"] for i in imports}),
"strings": [s["string"] for s in strings[:20]],
"largest": sorted(((f["size"], f["name"]) for f in funcs), reverse=True)[:5],
}
for p in sorted(pathlib.Path(sys.argv[1]).iterdir()):
if p.is_file():
print(json.dumps(triage(p), ensure_ascii=False))
Chạy python3 triage.py samples/ > report.jsonl rồi lọc bằng jq, ví dụ tìm file có import VirtualAlloc. Với Rizin, thay bằng rz-pipe (pip install rzpipe, rzpipe.open(...)), API gần như giống hệt. Không cần Python thì dùng một dòng shell: r2 -q -c 'aaa; aflj' ./file > funcs.json (-q thoát sau khi chạy xong lệnh).
Mẹo khi chạy hàng loạt: aaa có thể rất chậm với binary lớn, và tài liệu r2 cũng lưu ý phân tích sâu đôi khi cho kết quả sai. Thử aa (chỉ phân tích symbol và entry point) trước, đặt timeout cho từng file, và ghim phiên bản r2. Muốn để AI agent điều khiển r2 thì xem radare2-mcp trong RE Toolkit (1/5).
Rủi ro, pháp lý và đạo đức
- Phân tích tĩnh không chạy mẫu, debug thì có:
r2 -dthực thi chương trình. Mẫu lạ chỉ nên mở trong máy ảo cách ly, xem bài dựng lab (3/5). - Bản thân công cụ cũng parse dữ liệu không tin cậy: giữ r2/Rizin luôn cập nhật, không chạy phân tích hàng loạt bằng tài khoản có quyền cao.
- Chế độ ghi:
r2 -wsửa thẳng vào file. Luôn làm trên bản sao. - Pháp lý: chỉ dịch ngược phần mềm của bạn hoặc phần mềm bạn được phép phân tích. Điều khoản license và luật mỗi nước khác nhau. Đọc thêm bài về REA.
Áp dụng thế nào?
- Dev: học 10 lệnh trong bảng trên binary tự build, so sánh với mã nguồn. Dùng
rabin2 -Ihoặcrz-bin -Iđể kiểm tra nhanh binary release (cờ bảo vệ, kiến trúc) trước khi ship. - Tech Lead: đóng gói r2 hoặc Rizin với phiên bản ghim vào một image Docker. Viết script r2pipe kiểm tra tự động trong CI, ví dụ cảnh báo khi binary release còn symbol debug hoặc lộ chuỗi nhạy cảm.
- PM: bộ công cụ miễn phí, mã nguồn mở, chạy được trên máy chủ không có GUI, nên phù hợp làm pipeline phân loại tự động trước khi chuyên gia vào cuộc với Ghidra hay IDA.
Loạt bài RE Toolkit nâng cao
- Dịch ngược Java và Python: Recaf, Vineflower, pyinstxtractor
- Giả lập và instrumentation: Unicorn, Qiling, Speakeasy, DynamoRIO
- Dựng lab phân tích malware: FLARE-VM, REMnux, CAPEv2, PE-sieve
- radare2 và Rizin: dòng lệnh và r2pipe (bài này)
- AI hỗ trợ dịch ngược: LLM4Decompile, Gepetto, ReVa, Decompiler Explorer
Mới bắt đầu? Đọc loạt nền tảng từ Reverse Engineering (1/5) và loạt công cụ từ RE Toolkit (1/5).
Nguồn & tham khảo
- radare2 README — radareorg (GitHub)
- The Official Radare2 Book — radareorg
- R2pipe (Radare2 Book) — radareorg
- Announcing Rizin! — Rizin
- rizin README — rizinorg (GitHub)
- Cutter README — rizinorg (GitHub)
- iaito README — radareorg (GitHub)
- r2ghidra README — radareorg (GitHub)
- rz-ghidra README — rizinorg (GitHub)
- r2pipe for Python — radareorg (GitHub)
- rz-pipe — rizinorg (GitHub)